Uitgelicht
Dagen
Koen Sels
Voor dit nummer compileerde auteur Koen Sels een sample uit een project waaraan hij al minstens vijf jaar in talloze Worddocumenten werkt. Al compilerend bleef hij maar driftig toevoegen en stapelen, waardoor afronding verder weg lijkt dan ooit, zo gaf hij zelf in onze correspondentie aan. Wat voorligt is geen essay, het is geen fictie, het is een amorf tekstlandschap met ‘een verscheurde samenhang’. Of misschien is het net wel een fictie, zo bedenkt Sels (zich), gegeven dat dat genre draait om ‘(de strijd met en tegen) abstracties’, om in de kiem gesmoorde door- of uitbraken (naar andere werelden).
4-sprong
Michiel De Cleene
Fotograaf en onderzoeker Michiel De Cleene verkent risico en aansprakelijkheid in vier beelden en teksten over het hijsen van lasten. Ze zwenken en gonzen. Soms vallen ze.
Curatorenpraktijken #4: Vriendschap
Laura Herman
In de kunstwereld is vriendschap al snel verdacht. Netwerken, allianties, ‘vrienden van’ … het zijn informele structuren die deuren openen, onderscheid maken, bubbels creëren – vaak efficiënter dan formele structuren dat doen. Maar ‘wat als vriendschap geen bijproduct is van samenwerking, maar wel de kracht die haar draagt?’
De omstander is moe
Safe(r) spaces en grensoverschrijdend gedrag
Sofie Avery
Wat moet er veranderen binnen een organisatie opdat er een veiligere, meer inclusieve ruimte ontstaat? Hoe verander je een cultuur? Niet met een vrijblijvende omstandertraining, schrijft onderzoeker Sofie Avery. ‘Zonder straf komt er geen cultuurverandering.’
Droomgeometrie
Schets van een weg en een bestemming
J.Z. Herrenberg
Dat leven en werk verstrengeld en tegelijk incompatibel zijn, klinkt als een getormenteerd romantisch cliché. Voor auteur J.Z. Herrenberg is het een doorleefde realiteit en een absolute noodzaak. In ‘Droomgeometrie’ traceert hij hoe zijn literaire oeuvre tot stand kwam en komt, langs obstakels en met horten en stoten, maar ook vooruitgestuwd door een onmogelijk, pulserend verlangen naar ‘heelheid’.
Dag schrijver
Dominique De Groen
Wordt de schrijver stilaan een veredelde chatbot, aan wie de opdrachtgever enkel de juiste prompt moet geven om tot de gewenste output te komen? Geflankeerd door auteurs als Thomas Pynchon en Philip K. Dick roept Dominique De Groen haar medeschrijvers − en zichzelf − op om hun krachten in te zetten in de strijd tegen het controlesysteem. Als kunstenaar-magiërs zijn schrijvers immers in staat om het bewuste brein te omzeilen en zo de waarnemingen en het gedrag van hun publiek te beïnvloeden. Lezen betekent dan: deelnemen aan een collectieve bezwering.
Anatomie van het kapitalisme
Corpus Britney van Dominique De Groen
Laurent De Maertelaer
Met haar langverwachte debuutroman Corpus Britney bekrachtigt dichter en beeldend kunstenaar Dominique De Groen haar faam als een van de meest eigenzinnige, politiek bewuste en intellectueel uitdagende auteurs in de hedendaagse Nederlandstalige letteren. Corpus Britney is ‘tegelijk een detectiveverhaal, een cultuurkritisch essay en een filosofische meditatie’, schrijft literatuurcriticus Laurent De Maertelaer. De magnifieke, visueel prikkelende cover van digital artist Michael Valdez doet meteen vermoeden dat de lezer zich maar beter schrap kan zetten voor een duizelingwekkende rit langs interdimensionale poorten, dwars door het tijdruimteweefsel.
Wanneer het museum kraakt
Naar een post-museale toekomst?
Isabel Van Bos
Het museum kraakt. Door politieke discussies, financiële moeilijkheden, én door de transparantiedruk waaraan men het vandaag onderwerpt: zichtbaar en meetbaar moet het zijn, altijd in groei. Wanneer zelfs het Louvre sluit door stakingen, wordt de ernst van het systeemprobleem voelbaar. Isabel Van Bos onderzoekt hoe het ‘spectacle museum’ ontstond, hoe arbeid de rekzone werd, en hoe transparantie steeds vaker controle betekent. Ze verkent alternatieven om te ontsnappen aan de verwachting van controle en totale beschikbaarheid: opaciteit, twijfel en ontregeling.
TANTE JENNY
Peter Aers
Theatermaker Peter Aers schrijft een brief aan zijn tante, die aan ALS leed. ‘Ik had je eerder gevraagd / naar een herinnering / die je zou mogen meenemen / naar het hiernamaals, / waarna je al de rest zou vergeten. / Jouw stem ligt in de schuif / hier naast me opgeslagen.’
Het ongeschreven boek van Marcel Bénabou
Arnout De Cleene
Kan je een boek tegelijk wel en niet schrijven? Arnout De Cleene leest het vreemdsoortige Pourquoi je n’ai écrit aucun de mes livres van de Franse auteur Marcel Bénabou uit 1986. Het is een lof- en een klaagzang op het niet afwerken van teksten, die zowel herkenbaar als inspirerend is. ‘Het verlangen om ondanks de teleurstelling toch te blijven schrijven heeft iets obsessiefs.’
Listening to Oneself Reading Silently
Colette Broeckaert
Waar verschuilt zich het onvoltooide en onaffe in het essayistische denken, schrijven en maken? Hoe ontvouwt het essayistische zich in een onophoudelijk vertalen, verbeelden, verklanken, door en in elkaar? En hoe ontwar je wat met elkaar verbonden is, wanneer je vertrekt vanuit de veronderstelling dat alles elkaar intrinsiek overlapt? Colette Broeckaert verkent de ruimte tussen fragment en compositie, improvisatie en constructie, een ruimte waarin woorden en klanken nooit tot stilstand komen.
How to become a stone
Over kijken, tijd en weerstand
Berlinde Deman
Op de openingsavond van ARTEFACT 2026 in STUK sta ik te midden van de uitgelaten sfeer van een opening: mensen in hun mooiste pluimen, een veegje lippenstift, het vrolijke santé van champagneglazen. Dan zijn er de rotsblokken van Slowed Landscapes, een installatie van Moni Wespi. Ik blijft eraan hangen. Dit is een avond die tijd vraagt.
(Niet zo) alledaagse assemblages
Tijs Fastré
Thematische expo’s als ARTEFACT in STUK kunnen door hun toegankelijke karakter een breed publiek meelokken in een open gesprek met hun werken. Waar staan ze voor? Waar verwijzen ze samen naar? Bezoekers van Grind, Grind, Grind, Release – An Exhibition as a Massage laten zich verwonderen door een veelvoud aan vormen en ondergaan zo misschien de bijzondere mogelijkheden van gezamenlijk ervaren en luisteren.
Waarom het noodzakelijk is om naar de shit van Katy Baird te kijken
Emilie Pariel
Ik hoor een essay te schrijven over Katy Bairds soloperformance Get Off – het is evident dat ik er niet niét over kan schrijven, aangezien de Britse theatermaker me tijdens haar voorstelling het podium op sleepte. De keuze tussen meegaan of blijven zitten legt een spanning bloot die door de hele voorstelling loopt: tussen kijken en meedoen, tussen afstand en betrokkenheid, tussen het verlangen om geraakt te worden en de neiging om zich af te schermen. Door het persoonlijke een podium te geven, roept Baird op om met al onze tegenstrijdigheden in het licht te gaan staan.
Het heden bemiddelen
Over kunst, kunstkritiek en hedendaagsheid
Alexander Pessers
In een snelle, hypertechnologische beeldcultuur lijkt het nodig om kunstwerken al meteen tot een spectaculaire beleving te maken, nog voor ze beschouwd kunnen worden. Immersieve tentoonstellingen zoals de Van Gogh- en Frida Kahlo immersive experience vormen hiervan het schoolvoorbeeld, maar ook het meest recente *ARTEFACT-*festival van STUK is onderhevig aan die logica van directe emotionele impact en individuele beleving, schrijft Alexander Pessers. Maar kunst heeft, net als kunstkritiek, een zekere afstand van haar tijd nodig om écht democratisch en publiek te zijn.