De filosofie van bestraffing. Van vergelding naar rechtvaardigheid
Farah Focquaert

Tijdens het nieuwe academiejaar nodigt Studium Generale Gent samen met onder meer rekto:verso onderzoekers, doeners en kunstenaars uit om tien avonden lang samen na te denken over het recht, je rechten en rechtvaardigheid. Op 6 oktober daagt Farah Focquaert ons uit om straf en vergelding te herdenken. Wat als niemand écht vrij kiest wie hij wordt of wat hij doet? Ons huidig rechtssysteem steunt sterk op het idee dat mensen ‘schuld verdienen’ louter op basis van persoonlijke verantwoordelijkheid. Focquaert verkent een alternatief: een rechtvaardigheid die niet draait om wraak of morele schuld, maar om herstel voor alle betrokkenen, bescherming van de maatschappij en vroege preventie.
Wat betekent dat concreet voor gevangenissen, straffen en beleid? Kunnen we evolueren naar een humaner systeem dat inzet op verandering en daadwerkelijke maatschappelijke veiligheid? Kunnen en willen we inzien dat repressie niet alleen onze samenleving onveiliger maakt, maar daarenboven in sé onrechtvaardig is?
Na de lezing gaat Farah Focquaert in gesprek met Sibo Rugwiza Kanobana.
In 2026-2027 nodigt Studium Generale Gent onderzoekers, doeners en kunstenaars uit om tien avonden lang samen na te denken over het recht, je rechten en rechtvaardigheid. Studium Generale Gent is het podium van Hogeschool Gent dat universiteits- en hogeschoolstudenten, docenten en belangstellenden een forum biedt voor reflectie over maatschappij, kunst, cultuur en wetenschap. Zij doet dat door jaarlijks ongeveer tien lezingen, discussies of podiumprogramma’s te organiseren in samenwerking met rekto:verso en andere partners.
Filosofe Farah Focquaert werkt als gastprofessor aan de Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen van de Universiteit Gent, en als lector in de opleiding Toegepaste Psychologie aan de Arteveldehogeschool. Ze is een experte in o.a. het onderzoek naar de vrije wil en morele verantwoordelijkheid, bestraffing en detentie. Ze is de auteur van ‘Beter leven zonder vrije wil.’ (B&L, 2025)
Sibo Rugwiza Kanobana is hoofddocent in de sociolinguïstiek en postkoloniale studies aan de Open Universiteit van Nederland. Hij is coauteur van de Bastaards van onze kolonie. Verzwegen verhalen van Belgische metissen (2010), samensteller van de essaybundel Zwarte bladzijden. Afro-Belgische reflecties op Vlaamse (post)koloniale literatuur (2021) en auteur van Witte orde. Over ras, klasse en witheid (2024) en Lumumba’s droom. Wat zijn gedachtegoed ons vandaag kan leren (2025). Hij was redacteur bij rekto:verso van 2016 tot 2024.